Ceferin: Thương vụ World Cup đã bị rút lại, niềm tin vẫn chưa trở lại

"Hợp đồng ký xong, nhưng máy in không bao giờ nhả ra một trang." Tôi đã viết câu đó cho một vụ tài trợ ma ở Marseille cách đây nhiều năm. Nó lại vang lên trong đầu khi nghe Aleksander Ceferin phát biểu tại Hội nghị Bóng đá Bồ Đào Nha ở Lisbon hôm thứ Tư. Ông không nhắc tên FIFA. Ông không nhắc tên Gianni Infantino. Ông chỉ nói về "một dự án" đã "phá vỡ sự đoàn kết của bóng đá thế giới". Nhưng trong một căn phòng đầy những người nắm quyền lực châu Âu, ai cũng nghe thấy một bản hợp đồng vừa bị kéo khỏi máy in và xé toạc. Bối cảnh của vụ việc bắt đầu từ sau World Cup 2026, khi FIFA muốn bán 20% quyền thương mại, gồm cả World Cup, cho các nhà đầu tư tư nhân. UEFA, AFC và Concacaf lập tức phản đối. 55 hiệp hội thành viên UEFA đe dọa không tham dự các giải đấu của FIFA nếu đề xuất được thông qua. Đến tháng 7, FIFA rút lại đề xuất. Nhưng Ceferin tuyên bố: "Dự án phá vỡ sự đoàn kết có thể bị bãi bỏ, nhưng niềm tin mà nó phá vỡ thì chưa trở lại." Ông nhắc đến ba trụ cột của lòng tin: sự đoàn kết, minh bạch và quản trị phục vụ số đông. Một tuần sau, Infantino viết thư cho 211 liên đoàn thành viên, hứa cải tổ, và sẽ trình kế hoạch trước Hội đồng FIFA vào ngày 15/10. Vẻ ngoài có vẻ như mọi thứ đã trở lại quỹ đạo. Nhưng một người từng ngồi nhiều giờ trước máy in biết rằng, tờ giấy chưa nhả ra, vụ việc chưa thể kết thúc. Khoản 20% cổ phần kia, nếu đọc kỹ, dẫn tới một câu chuyện lớn hơn nhiều so với tài chính. Trên giấy, FIFA bán cổ phần để thu hút dòng vốn và phát triển bóng đá toàn cầu. Nhưng ai bán? Bán cho ai? Giá bao nhiêu? Không ai công bố. Hợp đồng là thứ có thể đọc ngược, và những người làm điều tra thể thao biết rằng thương vụ lớn nhất thường bắt đầu từ công ty vỏ bọc, từ những căn phòng họp không có camera, từ những lời thì thầm tại dãy hành lang khách sạn trước đêm ký. "Phòng thay đồ không có camera, nhưng có những tiếng thì thầm." Trong đời làm báo kinh qua các hợp đồng chuyển nhượng và bảng lương bị cắt giảm, tôi học được rằng tiếng thì thầm bao giờ cũng đáng tin hơn thông cáo báo chí. Và tiếng thì thầm trong câu chuyện này là: đề xuất 20% không đơn thuần là một thương vụ, mà là bước mở đường để biến quyền lực của một giải đấu toàn cầu thành tài sản riêng của vài quỹ đầu tư. Ceferin có lý khi nói bóng đá không phải để bán. Nhưng đáng chú ý là cách ông nói. Ông không kêu gọi trừng phạt, không đòi điều tra, chỉ gửi đi thông điệp rằng công cuộc sửa chữa phải bắt đầu từ việc khôi phục quản trị. Đây là động thái khôn ngoan, nhưng cũng là lời thừa nhận: UEFA không thể ép FIFA, mà chỉ có thể xây một bức tường phòng vệ. Bức tường đó là "sự đoàn kết", thứ mà chính ông biết rất rõ có thể vỡ bất cứ lúc nào khi một liên đoàn cảm thấy mình được trả giá cao hơn. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở châu Âu suốt gần hai thập kỷ, tôi biết rằng trên sân, một đội bóng có thể giấu ý đồ bằng pressing tầm cao; ngoài hành lang quyền lực, họ giấu bằng một từ: cải cách. Chiếc bút của tôi không cần mực, chỉ cần một lỗ hổng. Lỗ hổng ở đây nằm trong quy trình ra quyết định của FIFA: ai viết đề xuất, ai duyệt, ai được đọc trước khi nó trở thành công văn? Thương vụ World Cup 20% có thể chết trên bàn giấy, nhưng tư duy "bán một phần linh hồn để lấy thị trường" thì chưa chết. Nhưng tôi cũng phải nhắc lại một điều mà giới truyền thông ít nói: Ceferin không phải là người trong trắng. Việc ông phản đối thương vụ 20% có thể không chỉ vì tình yêu bóng đá, mà vì nó chạm trực tiếp vào thế độc quyền của UEFA ở châu Âu. Một thế giới nơi FIFA nhận vốn đầu tư tư nhân sẽ làm thay đổi cán cân quyền lực. Khi đó, UEFA với 55 thành viên có thể mất đi tiếng nói thống trị trong các quyết định toàn cầu. Nói cách khác, chiến thắng của "sự đoàn kết" cũng là chiến thắng của một phe trong cuộc chơi quyền lực. Việc bán cổ phần World Cup, nếu được thực hiện minh bạch, thậm chí có thể tạo ra nguồn tiền công bằng hơn cho các liên đoàn nhỏ. Nhưng cách FIFA vận hành, kín cửa, không tư vấn, không định giá công khai, đã tự biến mình thành kẻ phản diện. Vấn đề không nằm ở việc bán cổ phần. Vấn đề nằm ở việc bán mà không ai có quyền hỏi. Sau ngày 15/10, người ta sẽ không còn hỏi World Cup có được bán hay không, mà sẽ hỏi quyết định ấy được thông qua bằng cách nào. Tôi vẫn nhớ nguyên tắc một nhà báo lão luyện từng dạy: hãy nhìn vào phòng thay đồ khi đèn tắt. Bóng đá thế giới vừa tắt đèn sau một thương vụ đổ vỡ. Trong bóng tối đó, tôi không nghe thấy tiếng khóc cho niềm tin đã mất. Tôi nghe thấy tiếng mở két sắt ở phía sau hội trường. Kế hoạch đã rút, nhưng chiếc máy in được lau sạch và để chờ bản hợp đồng tiếp theo.