Rijeka không tiếng hát: Bản án của UEFA, sự im lặng của Croatia và 100 người Anh trong vùng cấm

Sân vận động ở Rijeka sẽ không có tiếng hát. Không trống, không pháo sáng, không những dải cờ đỏ trắng trải dài trên khán đài. Trận Croatia tiếp Anh tại vòng bảng UEFA Nations League diễn ra trong im lặng — hình phạt mà UEFA áp lên liên đoàn chủ nhà sau những sự cố trên khán đài. Trong cái im lặng gần như tuyệt đối ấy, một chi tiết phá vỡ quy tắc: 100 cổ động viên Anh vẫn được phép vào sân. Năm 2026, khi đại dịch đẩy mọi giải đấu vào khoảng không, tôi đã viết rằng sân vận động trống rỗng phơi ra những vết thương mà khán đài từng che chắn. Bốn năm sau, ở một thành phố cảng của Croatia, tôi nhìn thấy điều tương tự — chỉ khác lần này, người ta chủ động dựng nên sự trống rỗng ấy. Bối cảnh của bản án không nằm ở Rijeka. Nó nằm ở Paris, tháng 3 năm 2026, trận tứ kết Nations League giữa Pháp và Croatia. Khi ấy, khu vực cổ động viên Croatia bị ghi nhận có hành vi phát xít và đốt pháo sáng. UEFA mở hồ sơ, và kết quả là án phạt thi đấu không khán giả dành cho một trận sân nhà của Croatia, cùng lệnh cấm cổ động viên Croatia đến sân trong trận gặp Czechia. Đây không phải lần đầu. Năm 2026, cũng tại chính sân vận động này, Croatia từng nhận án không khán giả sau khi một hình chữ thập ngoặc xuất hiện trên mặt cỏ trong trận gặp Ý. Hai lần, bảy năm gần nhau, cùng một kiểu vi phạm. Với UEFA, đó không còn là tai nạn — đó là hồ sơ tái phạm. Bóng đá Croatia từ lâu mang theo gánh nặng trên khán đài, nơi một bộ phận cổ động viên cực đoan biến sân vận động thành chỗ thể hiện chính trị thay vì bóng đá. Mỗi lần án phạt được ban hành, liên đoàn nói về cải cách. Mỗi lần một giải đấu lớn đến gần, câu chuyện lại tái diễn. Điều các quan chức UEFA nhìn thấy không phải vài cá nhân phá hoại, mà là một hệ thống kiểm soát khán đài chưa đủ mạnh. Điều đáng chú ý nhất không nằm ở án phạt, mà ở cơ chế đằng sau nó. Bảy cổ động viên bị tạm giữ sau trận Pháp được thả mà không bị truy tố vì thiếu bằng chứng. Ở góc độ pháp lý hình sự, câu chuyện khép lại. Ở góc độ UEFA, nó vẫn đang mở. Liên đoàn Croatia bị kết luận vi phạm dựa trên nguyên tắc trách nhiệm liên đới: một tổ chức phải chịu trách nhiệm cho hành vi của cổ động viên mình, bất kể cá nhân nào có bị kết tội hay không. UEFA không cần chứng minh ai đã đốt pháo sáng, ai đã giơ cánh tay. Họ chỉ cần chứng minh rằng sự việc đã xảy ra trong khu vực do liên đoàn chủ nhà kiểm soát. Ngưỡng chứng cứ của một cơ quan quản lý thể thao thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng của một tòa án hình sự. Khoảng cách ấy chính là lý do tồn tại của bản án. Và rồi đến chi tiết thú vị nhất: 100 tấm vé. Ban đầu, án phạt là đóng cửa hoàn toàn. Nhưng sau các cuộc trao đổi giữa UEFA và Liên đoàn Bóng đá Anh, một con số được thống nhất — 100 cổ động viên Anh, thông qua England Supporters Travel Club, được phép có mặt. Đây là một thỏa hiệp quản trị: giữ nguyên tính răn đe của hình phạt, nhưng vẫn bảo đảm sự hiện diện tối thiểu của đại diện đội khách vì lý do nghi lễ và an toàn. Điều này đặt ra một câu hỏi về tính nhất quán. Nếu án phạt là đóng cửa, tại sao vẫn có người vào sân? Câu trả lời nằm ở thực tế vận hành: một trận đấu quốc tế cần đại diện của cả hai đội để bảo đảm các thủ tục, từ lễ chào cờ đến công tác an ninh. UEFA từng áp dụng cách làm tương tự trong các án đóng cửa trước đây, dù hiếm khi con số được công bố rõ ràng đến vậy. Bài học đầu tiên của tôi vẫn luôn là: khi phòng họp báo trống trơn, hãy phỏng vấn chính sự im lặng. Lần này, sự im lặng không nằm ở phòng họp báo mà ở trên khán đài. Và trong cái vùng cấm ấy, con số 100 trở thành tiếng nói duy nhất. Tôi đã theo dõi cách UEFA xử lý các án đóng cửa sân trong nhiều năm, và đây là lần hiếm hoi tôi thấy một con số cụ thể được đưa ra công khai. Thông thường, các liên đoàn chọn cách im lặng, để mọi thứ chìm vào một dòng thông cáo ngắn. Việc FA công bố con số 100 qua kênh chính thức của hội cổ động viên cho thấy một cách làm khác: minh bạch hóa ngay từ đầu để tránh suy đoán. Về phía Anh, trận đấu này nằm trong một chuỗi khởi đầu không hề dễ chịu. Thầy trò huấn luyện viên Thomas Tuchel thua Tây Ban Nha — đương kim vô địch thế giới — với tỉ số 2-3 ngay trên sân nhà, rồi thắng Czechia 2-0 nhờ các bàn thắng của Anthony Gordon và Harry Kane trong hiệp hai. Sau hai lượt trận, Anh đứng nhì bảng A3 với ba điểm. Bảng A3 mùa này quy tụ Tây Ban Nha, Anh, Croatia và Czechia. Với Tây Ban Nha là đương kim vô địch thế giới, cuộc đua ngôi đầu được dự báo xoay quanh hai đội mạnh nhất. Croatia đóng vai kẻ phá bĩnh, còn Czechia là đối thủ bị đánh giá thấp hơn. Đó là một mẫu dữ liệu quá nhỏ để kết luận bất cứ điều gì. Thua Tây Ban Nha trên sân nhà không phải thảm họa; thắng Czechia là phản ứng đúng mực. Nhưng với một đội tuyển luôn bị soi dưới kính lúp truyền thông, hai trận là đủ để dư luận bắt đầu đặt câu hỏi về Tuchel. Tuchel tiếp quản đội tuyển Anh trong một thời điểm đầy thách thức, và việc ông là huấn luyện viên nước ngoài thứ ba dẫn dắt đội bóng càng khiến mọi kết quả bị mổ xẻ kỹ lưỡng hơn. Hai trận đầu chưa đủ để đánh giá, nhưng một kết quả không tốt ở Rijeka sẽ mở ra một chu kỳ chỉ trích mới. Trận gặp Croatia ở Rijeka vì thế mang một ý nghĩa kép. Về mặt thể thao, nó là cơ hội để Anh lấy lại vị thế trong bảng. Về mặt tâm lý, nó là một phép thử trong môi trường không có khán giả, nơi lợi thế sân nhà của Croatia bị triệt tiêu. Có một nghịch lý ít ai nhắc: chính cái sân trống lại có thể là lợi thế cho đội khách. Croatia vốn nổi tiếng với sức mạnh sân nhà được nuôi bằng tiếng hát và bầu không khí khán đài. Khi bầu không khí ấy biến mất, một phần lợi thế truyền thống biến mất theo. Tôi không có đủ dữ liệu để định lượng điều này, và tôi sẽ không giả vờ rằng mình có. Cánh cửa phòng thay đồ không gắn biển tên, nhưng tôi học cách gõ bằng sự chính xác. Và điều tôi biết chắc là: trong một sân vận động im lặng, trọng tài ít chịu áp lực từ khán đài hơn. Những quyết định gây tranh cãi — một quả phạt đền, một tấm thẻ đỏ — diễn ra trong một không gian không tiếng gào thét. Điều đó có thể khiến kết quả trận đấu phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực của các đội, và ít hơn vào những yếu tố ngoài sân cỏ. Đối với người hâm mộ Anh, con số 100 mang một ý nghĩa khác. Đó là những người đã mua vé, đặt chuyến bay, và giờ đây là số ít may mắn được chứng kiến đội bóng của mình trong một bầu không khí kỳ lạ. Trong một sân vận động vắng lặng, tiếng hát của một trăm người sẽ nghe rõ hơn tiếng hát của mười nghìn người trên một khán đài đầy ắp. Với Croatia, vấn đề lớn hơn một trận đấu. Hai lần trong bảy năm, cùng một kiểu vi phạm, cùng một sân. UEFA có thể đã ghi tên liên đoàn này vào danh sách theo dõi. Và nếu sự việc lặp lại, hình phạt tiếp theo sẽ không dừng ở một trận đóng cửa. Câu hỏi tôi để lại không phải là ai sẽ thắng ở Rijeka. Mà là: khi nào bóng đá Croatia thôi để khán đài quyết định tương lai của chính mình?