Asiad 20: Teqball và Karate mở tài khoản huy chương cho đoàn thể thao Việt Nam

Ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ môn Teqball, Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi đánh bại cặp Dsouza Quimcy Joaquim và Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ với tỷ số 2-0. Tấm HCĐ đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20 đến từ một môn thi lần đầu xuất hiện ở đấu trường châu lục, và điều đó khiến nó đáng được đọc kỹ hơn một dòng tin vắn. Teqball là môn thể thao kết hợp những yếu tố của bóng đá và bóng bàn. VĐV thi đấu quanh một mặt bàn cong, dùng mọi bộ phận cơ thể trừ cánh tay để đưa bóng qua lại. Môn này đòi hỏi khả năng kiểm soát bóng, phản xạ, kỹ thuật cá nhân và sự phối hợp ăn ý, đặc biệt ở các nội dung đôi. Khi hai người cùng đứng một bên bàn, sai số của người này trở thành bài toán của người kia trong khoảng thời gian chưa đầy một giây. Tôi luôn xem teqball đôi như một bài kiểm tra về giao tiếp hơn là bài kiểm tra về chân. Asiad 20 là lần đầu tiên Teqball góp mặt trong chương trình thi đấu chính thức. Với một quốc gia có phong trào bóng đá mạnh như Việt Nam, đây là cánh cửa mở ra đúng lúc. Minh Tân và Gia Nghi không phải chờ môn này phổ cập rồi mới chen chân vào bảng huy chương. Họ vào thẳng trận tranh HCĐ và thắng 2-0, một tỷ số không cho phép đối phương có set thứ ba để xoay chuyển. Ngay sau đó, đội tuyển Teqball Việt Nam bỏ lỡ cơ hội giành thêm huy chương. Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa để thua cặp đôi Iraq ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam sáng 20/9. Cùng một môn, cùng một ngày, hai kết quả ngược chiều. Nếu đặt hai trận cạnh nhau, ta thấy rõ teqball không thưởng cho cảm hứng đơn lẻ; nó thưởng cho cặp đấu giữ được nhịp phối hợp trong những pha bóng quyết định. Ở môn Karate, Bùi Ngọc Nhi giúp đoàn thể thao Việt Nam giành thêm một tấm HCĐ nội dung Kata biểu diễn cá nhân nữ sáng cùng ngày. Cô để thua võ sĩ chủ nhà Nhật Bản Ono Maho 0-5 ở trận mở màn, rồi lần lượt đánh bại Choi Haeun của Hàn Quốc 5-0 và Leong Wai Yee Shannon của Singapore 4-1 để giành HCĐ. Chuỗi tỷ số 0-5, 5-0, 4-1 nói lên nhiều điều về tính chất của Kata: đây là nội dung do giám khảo chấm điểm, nơi một sai sót nhỏ ở nhịp thở hoặc ở góc xoay có thể kéo cả bài biểu diễn xuống. Điều đáng chú ý là Ngọc Nhi không gục sau thất bại nặng trước Ono Maho. Cô trở lại sàn với hai bài thi sạch và giành HCĐ. Thành tích này nối tiếp những dấu ấn của cô tại SEA Games 33 và các giải trẻ châu Á. Tại Asiad 20, nữ võ sĩ Việt Nam vẫn còn cơ hội tranh thêm huy chương khi cùng đồng đội bước vào tứ kết Kata đồng đội nữ, gặp Nepal vào ngày 22/9. Nhìn vào bảng tổng sắp sau gần nửa ngày thi đấu, đoàn Trung Quốc vươn lên đứng đầu với 2 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ. VĐV Lin Xinyu, ở nội dung ba môn phối hợp nữ, là người mang về tấm HCV đầu tiên cho Trung Quốc tại Asiad 20. Đoàn chủ nhà Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ. Macao, Hàn Quốc và Kazakhstan mỗi đoàn có 1 HCV, lần lượt xếp từ thứ ba đến thứ năm. Đoàn thể thao Việt Nam tạm xếp thứ chín với 2 HCĐ. Vị trí thứ chín trên bảng tổng sắp dễ tạo cảm giác khiêm tốn, nhưng cấu trúc của hai tấm HCĐ này mới là phần đáng bàn. Cả hai đều đến từ những nội dung mà Việt Nam không có truyền thống dài: teqball, môn mới toanh ở Asiad, và kata, nội dung đòi hỏi kỹ thuật chuẩn hóa cao. Khi dữ liệu bắt đầu biết phản kháng, chiến thuật mới chịu mở miệng. Giả sử Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa thắng cặp Iraq, đoàn Việt Nam đã có ba tấm HCĐ và vị trí trên bảng tổng sắp sẽ khác. Giả sử Ngọc Nhi giữ được điểm trước Ono Maho ở trận mở màn, hành trình của cô đã rẽ sang nhánh tranh HCV. Nhưng teqball và kata không vận hành theo giả định. Chúng vận hành theo sai số, và sai số thì không thương lượng. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, những môn mới gia nhập hệ thống Asiad thường tạo ra khoảng trống ngắn mà các nền thể thao nhỏ có thể chen vào trước khi các cường quốc kịp xây dựng hệ thống đào tạo. Teqball là ví dụ rõ nhất. Cửa sổ đó không mở lâu. Khi Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc đưa teqball vào trường học và trung tâm huấn luyện quốc gia, một tấm HCĐ như của Minh Tân và Gia Nghi sẽ khó giành hơn nhiều. Ở chiều ngược lại, Kata không cho phép bất ngờ kiểu đó. Nó là nội dung bị chi phối bởi những nền karate lâu đời, nơi kỹ thuật được chuẩn hóa từ nhiều thập kỷ. Tấm HCĐ của Ngọc Nhi vì thế có giá trị khác: nó đến từ một sân chơi đã bão hòa, nơi Việt Nam không có lợi thế về thời điểm. Cô thắng bằng chất lượng bài thi, không bằng sự sớm muộn. Giữa sân cỏ và đấu trường esport có một cây cầu vô hình, và tôi kiếm sống bằng cách chứng minh nó đang lung lay. Teqball nằm đúng trên cây cầu đó. Nó mang logic của bóng đá, nhịp phản xạ của bóng bàn, và cách chia vai trò của một trận đấu đôi trong game. Khi một cặp đấu mất kết nối, không có cá nhân nào đủ giỏi để bù. Đó là lý do trận thua của Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa không nên được đọc như một thất bại cá nhân. Tôi từng mô phỏng tiếng hò reo cho một sân vận động không người, và nhận ra tràng vỗ tay lớn nhất đến từ số liệu. Ở Asiad 20, số liệu đang kể một câu chuyện hai lớp: một đoàn thể thao đang mở rộng sang những môn mới để tìm huy chương, và một hệ thống đào tạo truyền thống vẫn chưa tạo đủ chiều sâu ở các môn cốt lõi. Hai lớp này không mâu thuẫn. Chúng chỉ ra hai con đường cần đi cùng lúc. Còn một trận đấu nữa để đoàn Việt Nam kiểm tra giả thuyết này. Tứ kết Kata đồng đội nữ gặp Nepal vào ngày 22/9 là cơ hội để Ngọc Nhi và đồng đội biến một tấm HCĐ cá nhân thành một tấm huy chương tập thể. Nếu họ làm được, câu chuyện của Asiad 20 sẽ không còn xoay quanh may mắn của môn mới, mà xoay quanh năng lực thật của một nhóm võ sĩ đã học cách thi đấu dưới áp lực chấm điểm.