Khi dòng tiền thể thao điện tử chờ nước Mỹ chín, sân đấu nữ vẫn vắng mặt trên bảng tỷ lệ

Đêm cuối tuần ở Incheon, tôi mở hai màn hình cùng lúc. Bên trái là trận chung kết một giải nữ Valorant Game Changers, kéo tới bản đồ thứ năm. Bên phải là bảng theo dõi dự đoán của vài nền tảng cá cược thể thao điện tử. Khung chat bên trái chạy nhanh tới mức không đọc kịp tên người. Bảng bên phải đứng im suốt trận. Không một dòng tỷ lệ, không một hợp đồng tương lai, không một cửa nào để hàng chục nghìn người đang xem kia đặt niềm tin xuống bằng tiền.

Ba ngày sau, tôi đọc cuộc phỏng vấn với Seth Young, giám đốc điều hành ROLR, nền tảng thị trường dự đoán thể thao điện tử đang nhắm vào nước Mỹ. Anh nói thị trường cá cược thể thao điện tử ở Mỹ vẫn chưa tới. Anh nói mình đã nói đúng câu đó bảy năm trước.

Cánh cửa không hẹn trước thường mở ra sân vận động lớn nhất. Còn cánh cửa tôi ngồi nhìn suốt năm bản đồ đêm hôm ấy đã đóng từ trước khi trận đấu bắt đầu.

Một người trong ngành nói thẳng

Young không xuất thân từ giới kinh doanh thuần túy. Anh từng thi đấu CS2 chuyên nghiệp trước khi chuyển sang điều hành, và cách anh nói về thị trường mang theo thứ trực giác chỉ có ở người từng ngồi trong phòng tập. Anh không hứa hẹn một cuộc bùng nổ. Anh mô tả một khoảng cách.

Khoảng cách ấy có hình dạng cụ thể. Ở Mỹ, người ta vẫn đổ đầy nhà thi đấu để xem một trận League of Legends. Lượng người xem ấy không chuyển thành khối lượng giao dịch trên các nền tảng dự đoán. ROLR muốn phần chia hợp lý của chiếc bánh ấy, không muốn nuốt cả bánh. Công ty chi tiêu có đo lường, hợp tác với Spike Up Media, đơn vị vừa là cổ đông lớn vừa là đối tác thu hút người dùng, và tự hào với năm năm ghi nhận lợi tức trên chi phí quảng cáo dương tại những thị trường yếu hơn Mỹ rất nhiều.

Đối thủ được anh gọi tên là DraftKings, FanDuel, Fanatics và Kalshi. Cách ROLR tự định vị nằm ở chỗ: biết mình là ai và không là ai.

Đó là một câu nói đẹp. Nó cũng là một câu nói có giá.

Về pháp lý, ROLR đứng giữa hai thế giới. Kalshi vận hành hợp đồng sự kiện dưới sự giám sát của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ. DraftKings và FanDuel vận hành theo hệ thống cấp phép của từng bang. Một nền tảng dự đoán thể thao điện tử phải sống trong khe hẹp giữa hai bộ quy tắc ấy, nơi mỗi bang là một bản đồ pháp lý riêng. Điều đó khiến câu nói trên vừa đúng về pháp lý, vừa đúng về sản phẩm.

Dòng chảy của ngành đi theo ba tầng. Tầng trên là lượng người xem và số giải đấu. Tầng giữa là các nền tảng dự đoán, nhà tạo lập giá và bộ phận dữ liệu. Tầng dưới là giao dịch, niềm tin của nhà tài trợ và dòng tiền chảy ngược về đội. Ở nước Mỹ, tầng trên cao, tầng giữa loay hoay, tầng dưới gần như trống.

Ở Hàn Quốc và phần lớn châu Á, khung pháp lý siết chặt hơn khiến tầng dưới hầu như không tồn tại. Nghịch lý nằm ở đó: Hàn Quốc là một trong những cái nôi của thể thao điện tử nữ, với hệ thống học viện và giải đấu được tổ chức nghiêm túc hơn nhiều nơi. Nhưng một tuyển thủ nữ xuất sắc ở Seoul lại có ít đường kiếm tiền từ chính thành tích của mình hơn đồng nghiệp ở nơi khác, đơn giản vì không có thị trường nào định giá cô ấy.

Cơ chế của một khoảng trống

Thị trường dự đoán sống bằng thanh khoản. Muốn có thanh khoản, phải có nhà tạo lập giá, phải có dữ liệu sự kiện đủ dày để định giá, phải có lịch thi đấu đủ đều để người ta dám giữ vị thế qua nhiều vòng. Thiếu một mắt xích, bảng tỷ lệ hoặc không xuất hiện, hoặc xuất hiện với biên lợi nhuận rộng tới mức chẳng ai muốn chơi.

Với các giải nữ, mắt xích bị thiếu ngay từ khâu đầu. Số trận được phát sóng ít hơn, thống kê chi tiết ít hơn, lịch thi đấu thất thường hơn. Không có hồ sơ dữ liệu, không ai dám mở cửa. Không có cửa, không ai buồn ghi chép thêm. Vòng lặp tự khóa chặt lấy nhau, và nó khóa trước khi bất kỳ ai kịp thử.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa thể thao điện tử nam và nữ ở châu Á. Các giải nữ không thiếu người xem. Họ thiếu người ghi chép. Một tuyển thủ nữ đánh ba mùa giải liên tục có thể không có nổi một trang dữ liệu tổng hợp tử tế, trong khi đồng nghiệp nam cùng tuổi đã có hàng trăm trận được ghi chỉ số tới từng phút.

Chiến lược chi tiêu có đo lường của ROLR, xét theo logic kinh doanh, là hợp lý. Nhưng nó cũng là một bộ lọc. Chi phí thu hút người dùng thấp nhất nằm ở nơi thanh khoản đã có sẵn. Dòng tiền vì thế chỉ chảy vào những sân đấu vốn đã được định giá từ lâu. Phần còn lại của thế giới thể thao điện tử, trong đó có gần như toàn bộ các giải nữ, nằm ngoài bộ lọc ấy.

Góc nhìn ngược: cú sốc không phải phép màu

Niềm tin phổ biến cho rằng thị trường Mỹ chưa chín vì lý do pháp lý và thời gian. Đợi thêm vài năm, mọi thứ sẽ tự vào guồng. Cách giải thích đó không thuyết phục, ít nhất với phần nữ của câu chuyện. Vấn đề nằm ở khâu phân loại.

Các bộ phận phân tích quyết định sự kiện nào đáng đưa lên bảng giá bằng chính dữ liệu sinh ra từ truyền thông. Khi một giải nữ không được phát sóng đủ, nó bị xếp vào nhóm thanh khoản thấp trước khi có ai thử mở cửa. Đến lượt mình, việc thiếu bảng giá khiến truyền thông càng ít đưa tin, và vòng lặp siết lại. Một vấn đề kỹ thuật đang đội lốt vấn đề thời gian.

Cách giới phân tích đọc trận đấu cũng đáng nghi ngờ. Một đội mạnh xoay tua, khinh địch, để thua một đội yếu pressing cao từ đầu trận, lập tức bị gọi là cú sốc. Đó là hệ quả tất yếu của hai lựa chọn chiến thuật, không phải phép màu. Khi nhà cái không chịu đọc ra chuỗi nhân quả ấy, họ làm đúng một việc: nới biên lợi nhuận, hoặc rút cửa. Ở các giải nữ, nơi mẫu dữ liệu vốn mỏng, phản ứng ấy càng nhanh và càng tàn nhẫn.

Trong thể thao, trận đấu quan trọng nhất có khi diễn ra sau cánh cửa phòng thay đồ. Với thể thao điện tử nữ, trận đấu quan trọng nhất đang diễn ra ở một căn phòng khác hẳn: phòng họp của những người quyết định sự kiện nào xứng đáng có giá.

Điều sẽ thay đổi

Young đúng ở một điểm: một chiếc bánh lớn không tự động chia đều. Nhưng người ta chỉ nhận ra chiếc bánh lớn tới đâu khi có ai đó chịu làm phần việc nhàm chán trước tiên, là ghi chép, đối chiếu, dựng lại lịch sử thi đấu của những giải chưa từng được ghi.

Tôi đã học cách lắng nghe những gì sàn đấu thì thầm khi không ai ghi hình. Phần lớn những tiếng thì thầm đó là dữ liệu đang chờ được viết ra, chờ được định giá, chờ một dòng tỷ lệ đầu tiên xuất hiện trên màn hình vào đêm chung kết.

Ngày một trận chung kết nữ có bảng giá riêng sẽ đến từ một quyết định nhỏ: ai đó chịu ngồi lại với đống dữ liệu mà không ai buồn mở.