Nodusfall và cái bóng Elden Ring: HoYoverse đang sao chép hay đang cược vào một thể loại mới?

Một đôi cánh xòe ra trong lớp khói bụi. Một gương mặt trắng bệch, mái tóc bạc phủ xuống đôi vai giáp đen. Bối cảnh là những tàn tích đổ nát, ánh lửa ma trơi, và một cái cây khổng lồ đang hấp hối. Chỉ cần vài giây như vậy, người đã từng chơi Elden Ring đủ để giật mình: tựa game mới của HoYoverse, Nodusfall, có một thứ ngôn ngữ thị giác khiến người ta không thể không nhớ đến kiệt tác của FromSoftware. Ngay khi trailer đầu tiên chạm lên màn hình, cộng đồng game quốc tế đã nổ ra một cuộc tranh cãi không khoan nhượng. Có người gọi đây là bản sao Elden Ring. Có người đặt hai nhân vật cạnh nhau và dùng từ “rip-off”. Có người mỉa mai rằng HoYoverse cuối cùng cũng lấn sân sang thể loại dark fantasy nhưng lại quên tắt chế độ “copy-paste”. Tôi đã theo dõi những ngày đầu của cuộc tranh cãi này với một cảm giác rất quen thuộc. Trong hơn sáu năm viết về thể thao điện tử và trò chơi, tôi từng thấy nhiều tựa game bị gắn mác “ăn theo” chỉ vì trông giống một tượng đài nào đó. Nhưng cũng có không ít trường hợp cộng đồng quá vội vàng. Chiếc bẫy nằm ở chỗ: chúng ta đang phán xét một trận đấu khi mới chỉ nhìn thấy màu áo, một pha gank khi mới chỉ nhìn bản đồ, và một tựa game khi mới chỉ xem ba phút trailer không có một giây gameplay thật sự. Nodusfall là bước đi gây sốc của HoYoverse. Suốt nhiều năm, công ty đến từ Trung Quốc này được biết đến với những tựa game anime, phong cách cel-shading tươi sáng, hệ thống gacha và độ phủ sóng toàn cầu của Genshin Impact hay Honkai: Star Rail. Họ hiếm khi chạm vào phong cách hiện thực, càng ít khi làm dòng game nhập vai hành động đậm chất u tối. Vậy mà Nodusfall xuất hiện với tông màu trầm, chiến đấu dồn dập, quái vật khổng lồ, kiến trúc đổ nát và một bầu không khí rất giống những gì FromSoftware đã định hình từ thời Demon’s Souls. Sự thay đổi này quá lớn đến mức nó không thể chỉ là một thử nghiệm nhỏ. Theo thông tin được tiết lộ trong quá trình công bố, Nodusfall sẽ là một tựa game nhập vai hành động lấy bối cảnh dark fantasy, cho phép người chơi hợp tác săn boss với tối đa bốn người. Điểm nhấn không nằm ở màn chơi một mình mà nằm ở sự phối hợp đồng đội trong những trận đấu trùm hoành tráng. Đây chính là khác biệt quan trọng nhất, nhưng lại là thứ dễ bị bỏ qua nhất khi mọi người chỉ chăm chăm so sánh hình ảnh với Elden Ring. Câu chuyện bắt đầu từ một chi tiết hết sức con người: ký ức thị giác luôn mạnh hơn ký ức về cảm giác chơi. Khi một người nhìn thấy một nhân vật có cánh trong Nodusfall, não bộ của họ lập tức liên tưởng đến Malenia, Chiến Thần Vảy Rách. Khi họ nhìn thấy một người phụ nữ tóc bạc với chiếc áo choàng trắng, họ gọi đó là Melina. Khi họ nhìn thấy một thế giới với những cây khổng lồ và tàn tích u ám, họ hét lên “Limgrave”. Điều đó không sai theo nghĩa liên tưởng. Nhưng nếu dừng lại ở đó, chúng ta sẽ bỏ lỡ toàn bộ phần quan trọng của một trò chơi: cơ chế vận hành, nhịp độ giao tranh, hệ thống tiến triển nhân vật, và cách người chơi tương tác với nhau. Hãy thử đặt Nodusfall trong dòng chảy lịch sử. Năm 2026, Elden Ring không chỉ là một trò chơi xuất sắc. Nó trở thành một cột mốc văn hóa, một cơn sốt toàn cầu với hơn 25 triệu bản được bán ra trên mọi nền tảng, giành giải Game of the Year và tái định nghĩa những gì một tựa game nhập vai thế giới mở có thể làm được. Sau thành công đó, cả ngành công nghiệp đổ xô tìm cách học theo. Có những studio sao chép cấu trúc chiến đấu, có những studio sao chép cách kể chuyện mơ hồ, có những studio chỉ mượn lại lớp áo dark fantasy rồi đặt tên mới. Điều đó tạo ra một hiện tượng tôi gọi là “cái bóng Elden Ring”: mọi tựa game ra mắt sau đó, nếu có một nhân vật đội mũ sắt hay một vùng đất u ám, đều có nguy cơ bị đem lên bàn cân so sánh. Nodusfall rơi vào cái bóng đó ngay từ giây phút đầu tiên. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, bạn sẽ thấy HoYoverse không chỉ đang đuổi theo một trend. Họ đang đặt cược vào một không gian mà ngay cả FromSoftware vẫn chưa thực sự khai thác triệt để: trải nghiệm co-op săn boss trong một thế giới dark fantasy. Elden Ring có yếu tố multiplayer nhưng nó vẫn là một hành trình đơn độc, mang cảm giác cô đơn và ám ảnh. Nodusfall, ngược lại, được thiết kế để bốn người cùng lao vào một trận đấu với con quái vật khổng lồ. Nếu cơ chế này được thực hiện tốt, trải nghiệm thực tế của Nodusfall sẽ gần với Monster Hunter hơn là Elden Ring. Nó sẽ không còn là câu chuyện “một người hùng cô độc chinh phục thế giới”, mà là câu chuyện “một đội hình cùng nhau hạ gục kẻ thù mạnh hơn mình”. Chính sự khác biệt về bản chất này khiến cho cuộc tranh luận “đạo nhái” trở nên hời hợt. Khi chúng ta nói một trò chơi là bản sao, chúng ta đang nói về chiến thuật, nhịp điệu và cảm giác vận hành, chứ không phải về một vài khung hình tĩnh. Trong bóng đá, một đội bóng có thể mặc áo đỏ và có biểu tượng con chim, nhưng nếu họ chơi pressing tầm cao với hậu vệ dâng, không ai nói họ là “bản sao Liverpool” chỉ vì cùng màu áo. Vấn đề nằm ở thứ họ làm trên sân, không nằm ở hình ảnh họ trình diễn ngoài sân. Trò chơi điện tử cũng vậy. Một trailer chỉ cho chúng ta thấy diện mạo, không cho chúng ta thấy bàn tay người chơi đang đặt ở đâu, con trỏ chuột có run rẩy khi đối diện boss hay không, và liệu chiêu thức có thực sự cân bằng hay không. Tất nhiên, không thể phủ nhận rằng Nodusfall có những hình ảnh quá đỗi tương đồng. Một số thiết kế nhân vật khi đặt cạnh nhân vật trong Elden Ring khiến ngay cả những người chơi khó tính nhất cũng phải nheo mày. Nhưng đây là ranh giới mong manh giữa “cảm hứng” và “sao chép”. Cảm hứng là một thứ vô hình, khó đo đếm. Sao chép là một thứ cụ thể, có thể phán quyết bằng pháp luật. Tựa game không thể bị kiện vì có màu tối hoặc vì có chiến đấu bằng kiếm. Bản quyền bao phủ những tác phẩm cụ thể, không bao phủ một thể loại. Không ai có thể độc quyền dark fantasy, cũng như không ai có thể độc quyền những pha đánh lén, những cú sút phạt, hay một lối chơi phòng ngự phản công. Điều quan trọng hơn là bối cảnh văn hóa đang thổi phồng vụ việc này. HoYoverse, với tư cách là một công ty Trung Quốc có doanh thu hàng tỷ đô la, luôn phải chịu một áp lực vô hình từ cộng đồng game thế giới. Trong nhiều năm, những lời buộc tội “game Trung Quốc sao chép game Nhật” đã trở thành một lối mòn. Điều đó không có nghĩa là mọi lời buộc tội đều sai, nhưng nó có nghĩa là những phán quyết như vậy thường được đưa ra trong trạng thái thiếu khách quan. Một số người đã ghét HoYoverse từ trước, ghét cơ chế gacha, ghét việc một tựa game anime lại hút máu ví tiền của người chơi. Nodusfall trở thành cái cớ hoàn hảo để họ bày tỏ sự khinh miệt dành cho công ty này. Elden Ring không chỉ là một trò chơi, nó còn là một vũ khí để họ đập vào đầu đối thủ. Trong làng phân tích, tôi thích nhìn vào động cơ chiến lược nhiều hơn là động cơ thẩm mỹ. Tại sao một công ty đang kiếm bộn tiền từ mô hình gacha anime lại bỗng dưng làm một trò chơi dark fantasy hiện thực? Lý do nằm ở miếng bánh thị trường. Khu vực console và PC cao cấp ở Bắc Mỹ và châu Âu là một thị trường khổng lồ mà HoYoverse chưa thực sự chinh phục được bằng những tựa game anime. Genshin Impact có thể thành công vang dội, nhưng nói một cách công bằng, nó vẫn bị một bộ phận game thủ hardcore xem là “game gacha anime” hơn là một tựa game hành động nghiêm túc. Nodusfall là câu trả lời cho những nghi ngờ đó. Bằng cách chuyển sang phong cách dark fantasy hiện thực, HoYoverse muốn chứng minh rằng họ không chỉ biết làm ra những nhân vật dễ thương mà còn có thể đứng sòng phẳng với những tượng đài như FromSoftware. Đây là một canh bạc đầy rủi ro. Thành công của Elden Ring nằm ở thiết kế môi trường khéo léo, ở cách kể chuyện bằng văn vật phẩm, ở sự bí ẩn của thế giới và ở độ khó mang tính triết lý. Những thứ đó không thể sao chép chỉ bằng cách đặt vài cây đổ và một lâu đài cổ. HoYoverse sẽ phải tự xây dựng triết lý riêng cho Nodusfall. Nhưng họ có một lợi thế mà FromSoftware không có: nguồn lực tài chính khổng lồ, đội ngũ lớn và kinh nghiệm vận hành game dịch vụ dài hạn. HoYoverse có thể dành nhiều năm để trau chuốt, lắng nghe phản hồi công chúng và thay đổi thiết kế trước khi phát hành. Trong khi đó, các nhà phát triển khác thường phải chốt sản phẩm từ sớm. Nodusfall có thể được điều chỉnh nhiều lần nữa trước khi ra mắt. Bài học từ Lies of P là một minh chứng. Khi Lies of P lần đầu được công bố, không ít người gọi nó là “bloodborne của người Hàn”. Thế nhưng ngay khi gameplay hé lộ với cơ chế vũ khí lắp ráp độc đáo và bối cảnh cổ tích đen tối đặc trưng, nó nhanh chóng thoát khỏi cái bóng của người tiền nhiệm và được đón nhận như một tựa game độc lập có cá tính riêng. Nodusfall cần một cú bứt phá tương tự. Nếu ngay lần công bố gameplay tiếp theo, HoYoverse cho thấy hệ thống hợp tác bốn người tạo ra những tình huống chiến thuật mà Elden Ring không thể có, cuộc tranh luận sẽ xoay theo hướng khác. Ngược lại, nếu gameplay chỉ là phiên bản co-op của một công thức đã quá quen thuộc, cái bóng Elden Ring sẽ đè bẹp sản phẩm này. Một điểm mù nữa mà cộng đồng đang mắc phải: họ hay so sánh một trò chơi chưa ra mắt với một trò chơi đã được định hình trong hơn ba năm cùng hai bản mở rộng. Elden Ring ngày nay là một đế chế, nhưng vào thời điểm ra mắt, chính nó cũng bị cáo buộc là “Dark Souls 4” bởi vì quá giống những người anh em đi trước. Rồi thời gian trôi qua, người ta nhận ra những gì Elden Ring thêm vào là một thế giới mở với sự tự do tuyệt đối, một triết lý thiết kế khiến nó đứng riêng hoàn toàn. Nếu chúng ta có thể cho Elden Ring cơ hội được là chính nó, tại sao lại không cho Nodusfall điều tương tự? Có lẽ vì danh tiếng của HoYoverse không khiến người ta thiện cảm. Có lẽ vì câu chuyện “gã khổng lồ sao chép người khổng lồ” bán được nhiều lượt xem hơn. Nhưng sự thật sẽ được phán quyết bằng sản phẩm cuối cùng. Tôi nhớ lại cách đây không lâu, có một trận đấu giữa hai đội tuyển lớn tại một giải quốc tế, người hâm mộ dành cả buổi sáng để chế ảnh mỉa mai đội hình của một đội bởi họ tin rằng chiến thuật đó chắc chắn thất bại. Kết quả là đội đó thắng áp đảo và tất cả những lời chế giễu biến thành sự ngưỡng mộ. Trong thể thao, cũng như trong trò chơi điện tử, mọi dự đoán dựa trên véctơ thiếu dữ liệu đều là đánh cược rủi ro. Nodusfall có thể là một cú ngã, một sản phẩm thương mại không ai nhớ đến. Nhưng nó cũng có thể là bước ngoặt đưa HoYoverse lên một đẳng cấp mới. Cán cân sẽ nghiêng về phía nào, chúng ta không thể biết cho đến khi cầm tay cầm lên và tự mình thử. Điều chắc chắn duy nhất là cuộc tranh cãi này không có hồi kết bằng tranh luận. Nó chỉ kết thúc khi người chơi thực sự trải nghiệm sản phẩm. Đến lúc đó, nếu Nodusfall đủ tốt, cộng đồng sẽ quên đi việc họ từng gọi nó là bản sao. Ngược lại, nếu thất bại, nó sẽ trở thành một trong những bài học về việc chạy theo cái bóng của người khác mà không hiểu vì sao người khác lại thành công. Với tư cách một người viết, tôi chọn cách tin vào sự vận động của thị trường: một sản phẩm sao chép thuần túy hiếm khi chiến thắng lâu dài, chỉ có những sản phẩm tạo ra trải nghiệm mới mới có thể xây dựng được huyền thoại của riêng mình. Nodusfall giờ đây giống một viên ngọc thô đang bị rọi ánh đèn quá gắt trước khi được mài giũa. Cứ chiếu vào nó bằng ánh sáng của Elden Ring, người ta sẽ chỉ thấy những vết nứt, những đường cong gợi nhớ đến một kiệt tác khác. Hãy đợi khi viên ngọc ấy được đưa vào bàn tay người chơi. Hãy đợi khi họ cùng ba người bạn xông vào một con boss, thét lên trong những phút giây căng thẳng, và chiến thắng bằng sự phối hợp của cả bốn người. Lúc đó, câu hỏi “Nodusfall có sao chép Elden Ring không” sẽ trở nên vô nghĩa, bởi vì thứ họ đang trải nghiệm là một trò chơi của riêng họ, không phải là một hồi ức mơ hồ của năm 2026.