Ba người phụ nữ trên bục podium đầu tiên của Backyard Ultra nước Anh: Khi sự bền bỉ vượt qua tốc độ

Trong đêm thứ Bảy tại Hardwick Estate, Derbyshire, một cuộc đua đã âm thầm đi đến hồi kết không có tiếng pháo hiệu nào, không có vạch đích truyền hình, không có tiếng hò reo. Chỉ có ba người phụ nữ vẫn còn đứng trên đường chạy khi những người đàn ông cuối cùng gục xuống trong các ghế nghỉ tạm giữa sân. Họ vừa tạo nên điều mà ban tổ chức Rasselbock Backyard Ultra gọi là "bục podium toàn nữ đầu tiên" trong lịch sử một giải backyard ultra tại Vương quốc Anh. Nhưng trước khi người ta kịp ghép lại câu chuyện thành một biểu tượng về bình đẳng giới, hãy để tôi kể điều mà tờ thông cáo ấy đã bỏ qua.

Tôi theo dõi các giải backyard ultra từ nhiều năm, và tôi luôn hình dung chúng như một đêm dài nơi mà kim đồng hồ quan trọng hơn bất cứ vận động viên nào. Thể thức ở đây không cho phép ai đó chạy nhanh hơn đối thủ và về đích trước. Mỗi giờ một vòng, đúng trên phút thứ sáu mươi, quãng đường 4,16 dặm, tương đương 6,706 km. Bạn chạy xong thì có bao nhiêu thời gian nghỉ cũng được, miễn là khi tiếng chuông vang lên giờ tiếp theo, bạn vẫn còn mặt trên vạch xuất phát. Người cuối cùng còn trụ lại là người thắng. Tất cả những người khác được ghi nhận là DNF, kể cả người về nhì về mặt hình thức.

Đó là lý do vì sao cái gọi là "bục podium" trong backyard ultra chỉ là một quy ước cộng đồng, không phải quy chế chính thức. Nói ba người phụ nữ chiếm trọn top ba đồng nghĩa với việc trong hơn hai mươi giờ liên tục, ba vận động viên nữ đã là những người cuối cùng còn đứng dậy được sau mỗi hiệp. Con số mười bốn mươi mốt người tham dự, trong đó khoảng ba mươi phụ nữ và một trăm mười một nam giới, là dữ kiện cứng duy nhất mà tờ thông cáo chịu nói ra. Hai mươi mốt phần trăm đội hình là nữ, nhưng ba vị trí cao nhất của cuộc đua lại thuộc về các vận động viên nữ.

Tôi ngồi đọc lại bản tin này vài lần, và điều khiến tôi dừng lại không phải là cái tiêu đề mang tính lịch sử kia. Điều đáng suy nghĩ nằm ở chỗ: một nội dung thể thao mà tốc độ không còn là yếu tố quyết định thì vị trí của phụ nữ trên đường đua thay đổi hoàn toàn. Tôi đã theo dõi những cuộc trò chuyện về bất bình đẳng giới trong thể thao suốt nhiều năm, và phần lớn chúng xoay quanh các môn tốc độ, sức mạnh bùng nổ, khả năng tăng tốc tối đa. Nhưng backyard ultra không đo lường điều đó. Nó đo khả năng chịu đựng sự lặp lại, khả năng chống lại cơn buồn ngủ khi đồng hồ sinh học đòi hỏi được nghỉ, và khả năng duy trì nhịp độ ổn định đến lạ thường trong suốt hơn hai mươi giờ.

Ở tốc độ khoảng tám phút năm mươi bảy giây trên mỗi kilomet, đường chạy không hề tàn nhẫn với bất kỳ giới tính nào. Đó là pace dễ chịu, thậm chí có phần thoải mái với một vận động viên có nền tảng. Vậy nên khi ba người phụ nữ trụ lại đến vòng cuối, tôi không đọc nó như một cú sốc thể lực. Tôi đọc nó như một minh chứng cho kỷ luật phân bổ sức lực và khả năng phối hợp với tổ hậu cần hỗ trợ.

Tại backyard ultra, mỗi vận động viên thường có một nhóm hỗ trợ riêng đứng bên ngoài đường chạy, chuẩn bị thức ăn, nước uống, và đôi khi là một chiếc ghế để họ ngồi nghỉ trong vài phút giữa các vòng. Tôi từng chứng kiến một vận động viên mất chiến thắng chỉ vì đội hậu cần của anh ta không kịp cho anh ta ăn sau vòng thứ ba mươi. Vì thế khi ban tổ chức nói rằng ba người phụ nữ ấy không bỏ cuộc ở vòng cuối, tôi hiểu ẩn sau lời tuyên bố đó là một quá trình quản lý thể lực và giấc ngủ được tính toán cực kỳ tỉ mỉ.

Nhưng tôi phải thành thật một điều. Trong toàn bộ bản tin gốc, không một cái tên nào được nêu. Không một quãng đường cụ thể nào, không một số vòng nào, không một mốc thời gian nào của bất kỳ vận động viên nữ nào. Người duy nhất được gọi tên là Matt Dillon, đại diện của Hardwick Hall, người đã phát biểu rằng cuộc đua được tổ chức tại khuôn viên của hội bảo tồn di sản quốc gia. Bối cảnh lịch sử về Bess of Hardwick, người phụ nữ quyền lực thế kỷ XVI từng xây dựng Hardwick Hall, chiếm phần lớn dung lượng phần sau của bài báo.

Có một điều nhỏ thôi nhưng tôi nghĩ nó quan trọng. Khi một tờ tin thể thao dồn nhiều đất hơn cho di sản của một người phụ nữ sống cách đây bốn trăm năm so với việc gọi tên ba vận động viên nữ vừa vượt qua một trăm ba mươi tám đối thủ, tôi tự hỏi liệu chúng ta đang đọc tin thể thao hay đang đọc tờ rơi quảng cáo cho một khu du lịch di sản.

Tôi không phủ nhận sự kiện này. Tôi phản đối cách nó được đóng khung. Tuyên bố "lần đầu tiên có bục podium toàn nữ tại Anh" được dẫn lời từ chính ban tổ chức, không có cơ quan quản lý độc lập nào xác nhận, không có sổ đăng ký chính thức nào của liên đoàn điền kinh quốc gia, và cũng không có bảng dữ liệu nào của một tổ chức thời gian quốc tế. Backyard ultra ở Anh vận hành bên ngoài kim tự tháp của World Athletics. Không có chuẩn đầu vào, không có điểm xếp hạng, không có chương trình phòng chống doping bắt buộc ở cấp độ này. Vậy nên khi ban tổ chức nói rằng đây là lần đầu tiên, chúng ta đang nghe một tuyên bố về danh dự cộng đồng, không phải một kỷ lục được kiểm chứng.

Đó không phải là điều tôi muốn phủ nhận giá trị của ba người phụ nữ ấy. Đó là điều tôi muốn nói rằng thể thao cấp cơ sở xứng đáng có được những tiêu chuẩn ghi nhận nghiêm túc hơn. Nếu chúng ta muốn nhân rộng những khoảnh khắc như thế này, chúng ta cần một hệ thống lưu trữ cho các giải backyard ultra quốc gia, để ba năm nữa khi một nhóm phụ nữ khác làm được điều tương tự, họ không phải lắng nghe lại câu "lần đầu tiên" từ một thông cáo báo chí khác.

Tôi từng nghe một người bạn làm huấn luyện viên nói với tôi rằng: "Người ta không tin tôi bằng dữ liệu, họ nghi ngờ tôi bằng ánh mắt, tôi đáp lại bằng cả một hiệp đấu." Cắm vào bối cảnh này, tôi nghĩ đến việc ba người phụ nữ không được gọi tên kia đã đáp lại sự nghi ngờ ngầm ẩn trong các cuộc thảo luận về thể thao nữ bằng hai mươi giờ chạy liên tục. Họ không có phát ngôn, không có huy chương, không có hợp đồng tài trợ. Chỉ có hai mươi giờ và ba vòng chạy nữa mà đối thủ không thể theo được.

Một điều thú vị khác cần nhìn vào. Trong thể thức backyard ultra, giới tính không phải là một hạng đấu riêng biệt. Không có bảng nam và bảng nữ chia ra. Khi ba người phụ nữ đứng trên top ba, họ đã vượt qua hơn một trăm nam giới trong cùng một điều kiện chạy. Một số độc giả có thể đọc điều này như bằng chứng cho một luận điểm rộng lớn hơn về khả năng của phụ nữ trong thể thao sức bền. Tôi thận trọng hơn. Một cuộc đua không tạo nên một xu hướng. Nhưng nó cũng không phải là một chi tiết vô nghĩa.

Bản thân tỉ lệ hai mươi mốt phần trăm trong tổng số người tham dự cho thấy phụ nữ đang dần chiếm chỗ trong bộ môn mà cách đây mười lăm năm gần như chỉ có đàn ông. Đó là con số quan trọng hơn cả bục podium, vì nó phản ánh một xu hướng tham gia ổn định, chứ không phải một khoảnh khắc đơn lẻ.

Điều mà bài báo gốc không nói ra, và điều mà tôi muốn nhấn mạnh ở đây, là hard data duy nhất trong câu chuyện lại không nằm ở kết quả thi đấu. Một trăm bốn mươi mốt người tham dự, ba mươi phụ nữ, một trăm mười một nam giới. Không có bảng xếp hạng nào cho backyard ultra, không có hồ sơ vận động viên, không có mốc kỷ lục. Nhưng tỉ lệ cấu trúc đội hình lại là thứ có thể kiểm chứng, và nó cho chúng ta biết rằng bộ môn sức bền này đang thay đổi thành phần tham gia nhanh hơn những gì mà các bài báo về huy chương phản ánh.

Khi tôi còn là sinh viên năm hai, tôi từng xem lại hàng chục trận đấu không khán giả trong giai đoạn đại dịch. Tôi học được rằng có những khoảnh khắc thể thao chỉ hiện ra với người ngồi đủ lâu trong im lặng. Một cuộc đua backyard ultra không có khán đài, không có truyền hình trực tiếp, không có bảng điểm điện tử cập nhật từng giây. Người ta chỉ biết kết quả khi vòng chạy kết thúc và chỉ còn một hoặc một vài người vẫn còn đứng trên đường đua lúc bốn giờ sáng.

Tôi luôn tin rằng ngôi sao của thể thao không sinh ra từ trận chung kết, mà từ những vòng đấu chẳng ai xem. Ba người phụ nữ ở Hardwick Estate có thể sẽ không bao giờ xuất hiện trên trang nhất của bất kỳ tờ báo nào. Nhưng họ đã làm được một điều mà một trăm ba mươi tám người khác không làm được. Và nếu có một bài học nào đáng lấy ra từ đêm thứ Bảy ấy, thì đó là: khi định dạng cuộc đua không còn thưởng cho việc bùng nổ trong tích tắc, mà thưởng cho việc tiếp tục bước đi khi người khác đã dừng lại, khoảng cách giới tính trên đường đua mờ dần đi và khoảng cách về ý chí mới là điều người ta phải nhìn vào.

Sân vận động trống vắng, nhưng trái tim điền kinh vẫn còn đập. Một vòng chạy nữa vẫn luôn có thể bắt đầu.