Rèn quân dưới trời Tây Á: Hai mươi chín đứa trẻ và bảng đấu mang tên G

Buổi chiều cuối tháng, trên thảm cỏ của Trung tâm Đào tạo Bóng đá Trẻ, một cậu bé mười bảy tuổi cúi xuống buộc lại dây giày. Không ống kính nào hướng về cậu. Không khán đài nào gọi tên cậu. Chỉ có tiếng còi của người thầy, tiếng bóng nện vào má trong bàn chân, và mùi cỏ ướt sau cơn mưa rào. Mỗi thần đồng đều bắt đầu từ một bàn thắng mà cả thế giới chưa kịp xem.

Đội trẻ Việt Nam đang bước vào chặng rèn quân cuối trước ngày lên đường dự vòng chung kết Cúp Thế giới lứa tuổi thiếu niên. Người ta gọi đấy là kỳ tập huấn quan trọng. Nhìn kỹ hơn, đó là một chu kỳ chuẩn bị nhiều tầng: tập tại Trung tâm đến hết tháng Mười, rồi sang Tây Á, rồi đặt chân tới Qatar, nơi ngày hội sẽ diễn ra.

Hai mươi chín cái tên được gọi lần này. Danh sách dài hơn con số quen thuộc của một đội hình ra sân, và sự dài dòng ấy là có ý. Một trận đấu chỉ cần mười một người. Một giải đấu chỉ cần hai mươi hai. Triệu tập hai mươi chín nghĩa là người ta chưa chốt, nghĩa là vẫn còn chỗ cho những cuộc cạnh tranh nội bộ, nghĩa là vài cái tên hôm nay còn đứng giữa sân tập nhưng ngày mai đã ngồi ở nhà. Không ai nói thẳng điều đó trước mặt các em. Nhưng đứa trẻ nào cũng hiểu.

Cái khung xương của đội bóng được giữ lại gần như nguyên vẹn. Ban huấn luyện quyết định dựa vào bộ lõi từng dự Cúp châu Á hồi tháng Năm, thay vì đập đi xây lại. Văn Dương và Chu Ngọc Nguyên Lực, hai cái tên được nhắc tới như những trụ cột nơi tuyến giữa và hàng công, cùng thủ môn Lý Xuân Hòa, người được xem là lựa chọn số một trong khung gỗ. Người thầy Cristiano Roland tiếp tục công việc.

Đây là một triết lý chọn người đáng để dừng lại vài giây. Ở lứa tuổi mười bảy, các đội bóng thường thay đổi đến chóng mặt: mỗi mùa giải, mỗi đợt tập huấn, một nửa đội hình biến mất vì chấn thương, vì phong độ, vì cái tuổi đang lớn quá nhanh. Giữ lại bộ lõi là một lựa chọn đánh đổi sự mới mẻ lấy sự gắn kết. Trong một giải đấu ngắn ngày, nơi chỉ có ba trận vòng bảng để hiểu nhau, sự gắn kết đôi khi quý hơn một cá nhân xuất sắc.

Cũng cần nhớ rằng bộ lõi kia được xây từ một giải đấu duy nhất. Một kỳ Cúp châu Á, dù thành công đến đâu, vẫn chỉ là một mẫu quan sát nhỏ. Ban huấn luyện đặt cược vào những gì đã thấy thay vì những gì có thể có – một canh bạc hợp lý với một giải đấu ba trận, nhưng cũng là một điểm mù nếu đối thủ ở bảng G chơi theo cách mà Cúp châu Á chưa từng đặt ra câu hỏi.

Bảng đấu mang tên G đưa đội trẻ Việt Nam gặp Mali, Bỉ và New Zealand. Ba đối thủ, ba kiểu bóng đá khác nhau đến mức gần như không thể dùng chung một thước đo.

Bỉ là nền bóng đá trẻ có hệ thống, chạy theo trường phái vị trí, nơi cầu thủ được dạy giữ cự ly từ năm mười tuổi. Các em sẽ gặp những cầu thủ không nhất thiết nhanh hơn, nhưng luôn đứng đúng chỗ, và điều đó mệt mỏi hơn nhiều so với việc phải đuổi theo một người chạy nhanh.

Mali là lò xuất khẩu cầu thủ của châu Phi, nơi tốc độ và sức bật không phải phẩm chất được rèn, mà là điều kiện sống. Đá với Mali là bài kiểm tra thể chất trần trụi nhất mà một đội trẻ châu Á có thể gặp.

New Zealand đại diện cho châu Đại Dương, nền bóng đá ít cạnh tranh nội bộ hơn, và đấy là mục tiêu giành điểm thực tế nhất. Nói thẳng ra: trận gặp New Zealand là trận mà đội trẻ Việt Nam bước vào với tư cách ngang cơ, có thể hơn.

Người ta hay nói về kỹ thuật, về chiến thuật, về những miếng đánh bài bản. Ở lứa tuổi này, thứ quyết định trận đấu thường là cơ thể. Cầu thủ Việt Nam mười bảy tuổi trung bình thấp hơn và nhẹ hơn đồng trang lứa châu Phi và châu Âu. Khoảng cách đó không thể xóa trong ba tháng tập huấn. Nó chỉ có thể được che đi bằng kỷ luật đội hình, bằng việc co cụm đúng lúc, bằng những tình huống cố định được tập đi tập lại đến mức thuộc lòng.

Chuyến đi Tây Á rồi Qatar vì thế mà có hai lớp nghĩa. Lớp nghĩa thứ nhất là thời tiết và múi giờ: cơ thể mười bảy tuổi cần khoảng mười ngày để quen với hơi nóng và độ ẩm, và ban huấn luyện dường như muốn các em quen trước khi trận đầu tiên bắt đầu. Lớp nghĩa thứ hai kín đáo hơn: đá tập ở một nơi xa, không khán giả nhà, không báo chí, không ai nhắc các em rằng mình đang đại diện cho cả một nền bóng đá. Đôi khi sự im lặng ấy là món quà.

Qua nhiều buổi đứng ngoài hàng rào sân tập quan sát các đội trẻ, tôi để ý một điều nhỏ. Những buổi tập được mô tả là thoải mái thường là những buổi tập mà cường độ bên trong cao nhất. Các em cười, các em trêu nhau, các em đá hỏng rồi tự cười xòa. Nhưng mỗi đường bóng đều được tranh đến cùng, mỗi pha bóng đều có người chạy hết biên. Cái vẻ nhẹ nhàng bên ngoài ấy che một cuộc thi tuyển chọn thật sự, nơi mỗi buổi tập là một lá phiếu.

Và đây là chỗ cần phải nói thẳng.

Người ta gọi đó là ngày hội. Với tôi, mỗi lần một nền bóng đá nhỏ bé lần đầu bước ra sân chơi thế giới, đó cũng là một cuộc vắng mặt được viết thành trường ca – vắng mặt những khán đài nhà, vắng mặt những người thân không thể sang, vắng mặt cả cái quyền được thua một cách bình thản.

Cụm từ rèn quân nghe rất đẹp. Nó gợi lên hình ảnh những người lính nhỏ tuổi, nghiêm trang, sẵn sàng. Nhưng nó cũng mang theo một cái bẫy quen thuộc: nâng một kỳ tập huấn bình thường lên thành một nghi lễ, rồi biến kỳ vọng thành thước đo. Ba đối thủ ở bảng G không đọc báo Việt Nam. Bỉ và Mali mạnh hơn trên giấy, và sẽ vẫn mạnh hơn trên giấy cho dù ta có viết về các em nhiều đến đâu.

Nếu đội trẻ Việt Nam thua cả ba trận, đó không hẳn là thất bại. Nếu các em thắng một trận, hòa một trận, rồi về nước, đó là một kỳ tích vừa đủ lớn để nuôi tiếp mười năm tới. Cái đáng sợ nằm ở giữa hai kịch bản ấy: một nền bóng đá hưng phấn quá mức, rồi quay lại trách móc những đứa trẻ vì chúng không làm được điều mà người lớn đã hứa thay chúng.

Còn một điều nữa ít ai nhắc. Vòng chung kết Cúp Thế giới là một cái chợ. Không phải chợ mua bán ồn ào, mà là một căn phòng im lặng, nơi các tuyển trạch viên ngồi ghi chép. Văn Dương, Chu Ngọc Nguyên Lực, Lý Xuân Hòa – nếu các em chơi tốt, lời đề nghị sẽ đến. Với một cầu thủ mười bảy tuổi, đó là giấc mơ. Với nền bóng đá đã đào tạo ra các em, đó cũng có thể là tổn thất. Mùa chuyển nhượng không phải danh sách; nó là bản nhạc mà mỗi hợp đồng là một nốt trầm.

Hai mươi chín đứa trẻ sẽ trở về với hai mươi chín cái tên, nhưng chỉ vài người trong số đó còn được nhớ. Ba năm nữa, khi lứa U19 được nhắc tới, người ta sẽ đếm xem còn bao nhiêu người từ bảng G ngày hôm nay. Cái đếm được ấy mới là điểm số thật của cả một chu kỳ tập huấn, chứ không phải ba trận đấu.

Khi tắt tiếng, người ta mới nghe rõ nhịp đập thật sự của một trận đấu. Sau tất cả những bài báo, những lời động viên, những tấm băng rôn và những chuyến bay dài, điều còn lại trên sân cỏ Qatar sẽ rất đơn giản: mười một đứa trẻ, một người thầy, và một cơ hội.

Và biết đâu, trong một buổi chiều nào đó, ở một góc sân chưa ai xem, một cầu thủ mười bảy tuổi ghi một bàn thắng – bàn thắng mà cả thế giới chưa kịp thấy, nhưng mười năm sau sẽ có hàng triệu người nói rằng họ đã ở đó, rằng họ đã luôn tin. Có thể đã xảy ra. Những điều như thế vẫn thường xảy ra.