Fukuoka 2026: Nhật Bản và bài toán lịch sử trên hành trình săn vé Olympic

Bản đồ bóng chuyền châu Á vừa được mở ra tại Fukuoka, nơi Nhật Bản – đội tuyển đứng thứ sáu thế giới – bước vào giải vô địch châu Á với tư cách đương kim vô địch và ứng viên số một. Nhưng đằng sau chiếc cúp và tấm vé dự World Cup, có một câu chuyện dài hơn: hành trình tìm lại vị thế của một nền bóng chuyền từng chạm đỉnh Olympic. Ngay từ những ngày đầu hè, khi đội tuyển Nhật Bản khép lại giải Volleyball Nations League ở vị trí thứ tư, giới chuyên môn đã nhìn thấy một tập thể đang chín muồi. Không phải thứ bóng chuyền hào nhoáng của những pha đập bóng uy lực, mà là sự chắc chắn trong từng bước di chuyển, sự nhịp nhàng trong hệ thống phòng thủ – thứ ngôn ngữ mà người Nhật đã nuôi dưỡng suốt nhiều thập kỷ. Tại bảng A, Nhật Bản sẽ chạm trán Bahrain, Oman và Australia. Về lý thuyết, không đối thủ nào đủ sức tạo ra bất ngờ trước đội chủ nhà. Nhưng tôi đã theo dõi bóng chuyền đủ lâu để biết rằng, áp lực của sân nhà đôi khi là con dao hai lưỡi. Khi cả một quốc gia kỳ vọng vào chiến thắng, những sai lầm nhỏ nhất cũng trở thành vết nứt lớn. Lịch sử đang đứng về phía Nhật Bản. Họ là đội bóng giàu thành tích nhất lịch sử giải vô địch châu Á với 10 lần vô địch, 4 lần á quân và 4 lần giành huy chương đồng. Họ đã có huy chương ở ba kỳ giải gần nhất. Và họ là đội tuyển duy nhất của châu Á từng đăng quang Olympic – tại Munich 2026. Nhưng đó là câu chuyện của hơn nửa thế kỷ trước. Tuổi tác chỉ là con số, còn trường ca được viết bằng máu và mực. Với thế hệ hiện tại, Nhật Bản không cần nhìn lại quá khứ để tìm động lực. Họ có một lộ trình rõ ràng: vô địch châu Á, giành vé dự World Cup, và hướng tới Los Angeles 2028. Mỗi giải đấu là một bước đi trên bản đồ dài hơi mà họ đã vạch ra từ nhiều năm trước. Điều khiến tôi tâm đắc nhất ở giải đấu năm nay không phải là việc Nhật Bản sẽ vô địch – điều đó gần như chắc chắn – mà là cách họ xử lý áp lực của sự kỳ vọng. Trong thể thao đỉnh cao, việc giữ vững phong độ khi được đánh giá cao hơn đối thủ là một kỹ năng riêng biệt. Nó không xuất hiện trong các buổi tập, mà chỉ bộc lộ qua từng trận đấu thực tế. Australia, đội từng vô địch châu Á năm 2026, sẽ là đối thủ đáng gờm nhất của Nhật Bản ở vòng bảng. Dù không còn ở thời kỳ hoàng kim, người Australia vẫn sở hữu thể hình và sức bật đáng nể. Bahrain và Oman, dù được đánh giá thấp hơn, luôn có những khoảnh khắc tỏa sáng khi không ai ngờ tới. Bản đồ tối không có đèn, nhưng người lính canh luôn thắp lửa. Giải đấu năm nay còn mang một ý nghĩa chiến lược đặc biệt: nó là vòng loại World Cup cũng như bước đệm cho vòng loại Olympic Los Angeles 2028. Với các đội tuyển châu Á, đây là cơ hội hiếm hoi để tích lũy điểm số, thử nghiệm đội hình và tạo dựng sự tự tin trước những thử thách lớn hơn. Nhật Bản hiểu rõ điều này hơn ai hết. Nhìn vào đội hình Nhật Bản, tôi không thấy một tập thể đang trong giai đoạn chuyển giao. Họ có sự ổn định về lực lượng, một hệ thống huấn luyện nhất quán và nền tảng giải đấu quốc nội vững chắc. Điều đó khác hẳn với nhiều đội tuyển châu Á khác – nơi sự phụ thuộc vào một vài cá nhân xuất sắc thường là điểm yếu chí mạng khi bước vào các giải đấu dài ngày. Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn đặt ra. Sự áp đảo của Nhật Bản có thể vô tình làm giảm sức hấp dẫn của giải đấu. Khi kết quả gần như được định đoạt trước khi trận đấu bắt đầu, liệu người hâm mộ có còn cảm thấy sự hồi hộp? Liệu các đội bóng nhỏ hơn có đủ động lực để chiến đấu hết mình khi biết rằng cơ hội đi tiếp là rất mong manh? Câu trả lời nằm ở cách chúng ta định nghĩa thành công. Đối với Oman hay Bahrain, việc giành được một set đấu trước Nhật Bản có thể là một chiến thắng. Đối với Australia, việc lọt vào bán kết là mục tiêu thực tế. Và đối với Nhật Bản, chỉ có chức vô địch mới đủ để đáp ứng kỳ vọng. Mỗi đội tuyển đều có trường ca của riêng mình, được viết bằng những thước đo khác nhau. Tôi nhớ đến những ngày còn ngồi trong phòng thu bình luận bóng chuyền, khi mà mỗi trận đấu của đội tuyển Việt Nam đều mang theo cả một thế hệ người hâm mộ đứng ngồi không yên. Bóng chuyền châu Á không chỉ là câu chuyện của Nhật Bản. Đó là câu chuyện của sự phát triển không ngừng, của những đội bóng nhỏ dần thu hẹp khoảng cách, và của một nền thể thao khu vực đang tìm kiếm vị thế trên bản đồ thế giới. VBTV sẽ phát sóng trực tiếp toàn bộ các trận đấu – một tín hiệu tích cực cho sự phát triển thương mại của bóng chuyền nam châu Á. Khi hình ảnh được truyền đi rộng rãi, giá trị của giải đấu cũng tăng lên. Các nhà tài trợ, các học viện đào tạo trẻ và cả những đứa trẻ đang tập bóng chuyền ở bất kỳ đâu trên lục địa này đều có thể nhìn thấy tương lai của mình trong những trận đấu tại Fukuoka. Có một câu hỏi mà tôi vẫn luôn tự hỏi mỗi khi một giải đấu lớn bắt đầu: chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một triều đại mới, hay là màn chạy đà cho một thế hệ sắp bước sang bên kia sườn dốc? Với Nhật Bản, câu trả lời có lẽ nằm ở chiều sâu của đội hình và khả năng duy trì sự ổn định qua nhiều năm. Và với phần còn lại của châu Á, câu trả lời nằm ở việc liệu họ có thể rút ngắn khoảng cách, hay sẽ mãi mãi đứng sau nhìn bóng dáng Nhật Bản ở phía trước. Fukuoka sẽ cho chúng ta những câu trả lời đầu tiên. Và như mọi khi, tôi sẽ theo dõi với sự kiên nhẫn của một người đã dành 39 năm quan sát môn thể thao này – không chỉ để xem ai thắng, mà để hiểu vì sao họ thắng.